Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Ostatnia aktualizacja: 24 sierpnia 2026

Upadłość konsumencką może ogłosić każda osoba fizyczna, która nie prowadzi działalności gospodarczej i stała się niewypłacalna — czyli utraciła zdolność regulowania swoich wymagalnych zobowiązań (ustawa domniemywa ten stan, gdy opóźnienie przekracza trzy miesiące). Zawód, wiek, wysokość długu ani źródło dochodu nie mają znaczenia. Poniżej znajdziesz warunki, wyjątki i sytuacje, w których sąd może odmówić oddłużenia.

Kto może wnioskować o upadłość konsumencką?

Jak sama nazwa wskazuje, ten rodzaj upadłości jest zarezerwowany dla konsumentów — osób, które zaciągnęły kredyty na cele mieszkaniowe, samochód, leczenie, zakupy czy w nagłych sytuacjach życiowych, a następnie nie radzą sobie z ich spłatą. Skala jest ogromna: w 2025 r. upadłość konsumencką ogłosiło 21 366 osób — najwięcej w historii (dane COIG), a ponad 22% z nich to seniorzy po 60. roku życia. Jeśli dopiero poznajesz temat, zacznij od artykułu na czym polega upadłość konsumencka.

Jakie warunki trzeba spełnić?

1. Niewypłacalność.

To ustawowa przesłanka upadłości (art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego): utrata zdolności do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa domniemywa ten stan, gdy opóźnienie w płatnościach przekracza trzy miesiące — ale niewypłacalność może zaistnieć i wcześniej. Jeżeli Twoje raty i rachunki przerastają dochody i nie jesteś w stanie spłacać ich na bieżąco — najpewniej jesteś osobą niewypłacalną w rozumieniu ustawy.

2. Nieprowadzenie działalności gospodarczej.

Na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie można prowadzić własnej firmy — działalność musi być wykreślona z CEIDG (lub spółka z KRS). Co ważne, byli przedsiębiorcy mogą ogłosić upadłość konsumencką — już następnego dnia po wykreśleniu działalności, a długi firmowe (w tym ZUS i US) wchodzą do postępowania. Ścieżkę dla osób z JDG opisujemy w artykule czy przedsiębiorca może ogłosić upadłość konsumencką.

3. Długi realnie przerastające Twoje możliwości.

Ustawa nie wymaga, by dług przekraczał wartość majątku — ale w praktyce sądowej upadłość ma sens wtedy, gdy zobowiązań nie da się zaspokoić z posiadanego majątku i bieżących dochodów. Niewypłacalność konsumenta ustawa wiąże z utratą płynności, nie z bilansem majątku — ale gdy majątek pozwala bez trudu spłacić całość długów, sąd może ocenić, że zdolności płatniczej nie utraciłeś, a sama upadłość byłaby dla Ciebie nieopłacalna. Z naszego doświadczenia postępowanie zaczyna się też opłacać od około 30 000 zł zadłużenia — przy niższych kwotach koszty i czas zwykle przewyższają korzyść.

Kto nie może ogłosić upadłości konsumenckiej?

Są sytuacje, w których upadłość konsumencka jest niedostępna albo nie spełni swojej roli:

• Osoba prowadząca działalność gospodarczą — dopóki firma widnieje w CEIDG, droga konsumencka jest zamknięta (dostępna jest upadłość przedsiębiorcy, ale to inne, bardziej wymagające postępowanie).
• Osoba wypłacalna — jeżeli regulujesz zobowiązania na bieżąco, nie ma podstaw do upadłości; a gdy majątek z łatwością pokrywa długi, sąd może uznać, że nie utraciłeś zdolności płatniczej.
• Osoba, której jedyne długi nie podlegają umorzeniu — alimenty, renty odszkodowawcze, grzywny i obowiązki naprawienia szkody z wyroków karnych nie znikają w upadłości. Jeżeli to wyłączna treść Twojego zadłużenia, upadłość nic nie umorzy. Gdy stanowią tylko część długów — upadłość wciąż ma sens dla całej reszty.
• Osoba oddłużona w ciągu ostatnich 10 lat — co do zasady sąd odmówi ponownego umorzenia zobowiązań; wyjątkiem są względy słuszności lub humanitarne.

„Najczęściej to nie sąd skreśla ludzi, tylko oni sami siebie. Dzwonią i zaczynają od „u mnie się pewnie nie da" — bo mają pracę, bo wzięli za dużo kredytów, bo się wstydzą. A od reformy z 2020 roku ogłoszenie upadłości nie jest uznaniową decyzją sądu: jeśli spełniasz warunki, sąd ją ogłasza. To, jak powstały długi, ma znaczenie dopiero przy planie spłaty. Czy spełniasz warunki — sprawdzamy w dziesięć minut, bez oceniania."

— Michał Dymarczyk, założyciel kancelarii, ekspert ds. upadłości konsumenckiej

Czy majątek jest przeszkodą do uzyskania upadłości konsumenckiej?

Sam fakt posiadania majątku nie zamyka drogi do upadłości — mieszkanie czy samochód wejdą do masy upadłości i posłużą zaspokojeniu wierzycieli, a przy sprzedaży mieszkania sąd wydzieli Ci środki na wynajem na 12–24 miesiące (szczegóły: upadłość a mieszkanie i majątek). Wątpliwości pojawiają się dopiero przy majątku wyraźnie przewyższającym zadłużenie — formalnie liczy się utrata płynności, ale w takiej sytuacji upadłość bywa po prostu nieopłacalna i mówimy to wprost.

Z drugiej strony brak majątku i brak pieniędzy również nie pozbawia prawa do upadłości — to postępowanie jest z założenia adresowane do osób w trudnej sytuacji. Opłata sądowa od wniosku to 30 zł, a koszty syndyka pokrywa masa upadłości; przy jej braku są ujmowane w planie spłaty albo przejmuje je tymczasowo Skarb Państwa. Pełne zestawienie kosztów znajdziesz w artykule ile kosztuje upadłość konsumencka.

Czy sąd może odrzucić wniosek o upadłość konsumencką?

Od reformy z 24 marca 2020 r. sąd na etapie ogłoszenia upadłości bada przede wszystkim niewypłacalność i status konsumenta — nie przyczyny zadłużenia. Dlatego odmowy na tym etapie są przy dobrze przygotowanym wniosku rzadkością. Przyczyny powstania długów (np. rażące niedbalstwo, hazard, celowe działanie) sąd ocenia dopiero przy ustalaniu planu spłaty — mogą one wydłużyć plan z maksymalnie 36 do nawet 84 miesięcy, a w skrajnych przypadkach celowego trwonienia majątku sąd może odmówić oddłużenia. Odmowa grozi także wtedy, gdy w ciągu ostatnich 10 lat już umorzono Ci długi w upadłości. Scenariusze odmowy i co wtedy robić opisaliśmy w artykule odmowa ogłoszenia upadłości konsumenckiej.

Dlatego tak ważna jest rzetelność: kompletny wniosek, ujawnienie całego majątku i wszystkich wierzycieli. Próby ukrywania majątku czy zatajania wierzycieli to najprostsza droga do przegrania sprawy — uczciwość wobec sądu jest w tym postępowaniu Twoją najmocniejszą kartą.

Spełniasz kryteria? Zobacz, jak ogłosić upadłość konsumencką krok po kroku, albo sprawdź, ile trwa całe postępowanie.

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. — Prawo upadłościowe: art. 11 ust. 1 (definicja niewypłacalności), art. 491¹ i następne (postępowanie wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej), art. 491^4a–491¹⁶ (plan spłaty, odmowa oddłużenia, umorzenie bez planu spłaty). Reforma z 24 marca 2020 r. zniosła badanie winy dłużnika na etapie ogłoszenia upadłości.

Stan prawny na: sierpień 2026. Materiał ma charakter informacyjny — Twoją indywidualną sytuację ocenimy podczas bezpłatnej rozmowy.